De collectieve schuldenregeling heeft tot doel de financiële toestand van de schuldenaar te herstellen. Deze regeling stelt enerzijds de schuldenaar in staat om in de mate van het mogelijke zijn schulden te betalen en anderzijds waarborgt de regeling dat hij zelf en zijn gezin een menswaardig leven kunnen leiden.
Wie komt in aanmerking?
Alleen natuurlijke personen die geen handelaar zijn (bijvoorbeeld vrije beroepen), kunnen de collectieve schuldenregeling aanvragen.
Rechtspersonen (bijvoorbeeld bvba of nv) en mensen met een handelsregister zijn bijgevolg uitgesloten.
Gewezen handelaars kunnen een verzoek indienen vanaf de 6e maand na de stopzetting van de handelsactiviteit (dit is schrappen uit het handelsregister). Een handelaar die failliet is, kan ten vroegste vanaf de 6e maand na de sluiting van het faillissement, de collectieve schuldenregeling aanvragen.
Wie kan de aanvraag indienen?
De regeling kan enkel aangevraagd worden door de schuldenaar. De aanvraag wordt ingediend bij verzoekschrift bij de arbeidsrechter van de woonplaats. Voor de opstelling van deze aanvraag laat u zich best ondersteunen: de medewerkers van vzw Boeren op een Kruispunt kunnen u hierbij gratis helpen.
Verloop van de procedure:
De rechter oordeelt binnen de 8 dagen over de toelaatbaarheid van de regeling.
Indien de regeling toegelaten wordt, stelt de rechter een schuldbemiddelaar aan. Deze probeert de belangen van schuldeisers en schuldenaar te verzoenen en begeleidt de schuldenaar bij het volgen van een afbetalingsplan.
Vanaf het ogenblik dat de regeling toegelaten wordt door de rechter, hebben de schuldeisers 1 maand tijd om hun schuldvorderingen in te dienen bij de schuldbemiddelaar.
Fase 1: minnelijke regeling
De hoofdopdracht van de schuldbemiddelaar bestaat erin om te streven naar een minnelijke aanzuiveringsregeling tussen de schuldeisers. Hij heeft hier voor 6 maanden tijd. Een verlenging van deze termijn is alleen mogelijk mits akkoord van alle partijen. Hij kan ook verlenging vragen aan de arbeidsrechter.
De schuldbemiddelaar stelt een ontwerp van minnelijke aanzuiveringsregeling op. Deze regeling is aan geen enkele beperking gebonden. Zij kan dus gehele of gedeeltelijke kwijtscheldingen omvatten, zowel betreffende de hoofdsom als de intresten.
De schuldbemiddelaar zendt het ontwerp per aangetekende brief naar de schuldenaar, zijn echtgenoot en naar de schuldeisers. De regeling moet door alle partijen goedgekeurd worden. Ook de schuldenaar moet dus zijn toestemming geven.
Fase 2: gerechtelijke regeling zonder kwijtschelding hoofdsom.
Als er geen minnelijk akkoord kan bereikt worden, komt de zaak terug bij de rechter, die een regeling kan opleggen. Dit is een stok achter de deur voor de schuldeisers en vormt een aansporing om een minnelijk voorstel niet te vlug af te schieten. De rechter kan immers verder gaan dan het voorstel van de schuldbemiddelaar. Zo'n gerechtelijke aanzuiveringsregeling kan de volgende maatregelen bevatten:
- Uitstel of herschikking van betaling van de schulden (hoofdsom, intresten en kosten).
- Vermindering van de conventionele (overeengekomen) rentevoet tot de wettelijke rentevoet.
- Gehele of gedeeltelijke kwijtschelding van de verwijl-intresten, -vergoedingen en -kosten.
- Begeleidende maatregelen: bijvoorbeeld zoeken naar goedkopere huisvesting, budgetbegeleiding enzovoort.
Fase 2bis: gerechtelijke regeling met kwijtschelding hoofdsom
Deze verregaande regeling, die sterk lijkt op een faillissement, kan alleen op aanvraag van de schuldenaar.
Deze totale kwijtschelding kan enkel als blijkt dat geen enkele minnelijke of gerechtelijke aanzuiveringsregeling kans heeft op slagen omdat de verzoeker over onvoldoende middelen beschikt. De bemiddelaar neemt deze vaststelling op in zijn PV en doet een gemotiveerd voorstel dat de toekenning van een totale kwijtschelding rechtvaardigt.
De rechter kan in dat geval een totale kwijtschelding van schulden toestaan zonder aanzuiveringsregeling. Deze beslissing kan gepaard gaan met begeleidende maatregelen die niet langer dan vijf jaar mogen duren.
De kwijtschelding blijft verworven tenzij men binnen vijf jaar 'terugkeert tot beter fortuin'.
Sociaal statuut na de collectieve schuldenregeling
Indien, na afloop van de schuldenregeling, de hoofdsom van de sociale bijdragen betaald is, blijft het volledig sociaal statuut behouden. Alle rechten inzake kinderbijslag, pensioen en ziekteverzekering blijven verzekerd. Wordt een deel van de hoofdsom echter kwijtgescholden, dan zijn er voor die periode geen rechten in de ziekteverzekering en pensioen. Het recht op kinderbijslag blijft echter wel behouden, ook voor de onbetaalde kwartalen.
Statuut na afloop van de regeling:
- Indien je nog beroepsactief blijft, dan ben je verzekerd via de betaling van je bijdragen.
- Indien je jouw activiteit stopzet, dan kan je je verzekeren via de sociale verzekering na faillissement of via de voortgezette verzekering.
Hierdoor behoud je bepaalde rechten in het sociaal statuut. Dit wordt verder uitgelegd op volgende pagina over sociaal statuut van een gefailleerde.
Toepasbaarheid van Collectieve Schuldenregeling in land- en tuinbouw
Deze reglementering is federale materie. De toepasbaarheid is echter verschillend in Vlaanderen als in Wallonië.
In Wallonië hebben onze collega's van Agricall Wallonie goede ervaringen met de wettelijke bescherming van collectieve schuldenregeling. Onder toezicht van een schuldbemiddelaar kunnen verschillende extensieve bedrijven in Wallonië hun bedrijf actief houden en na de periode van schuldenregeling zelfs kwijtschelding van de restschulden krijgen.
- Na de toelating tot de collectieve schuldenregeling maakt de ondernemer een kasplanning per maand op.
- De schuldbemiddelaar neemt alle rekeningen en betalingen over en geeft het gezin een beperkt leefloon ter beschikking.
- Tijdens de eerste periode worden alle bestaande schulden van leveranciers en banken geblokkeerd.
- Alle nieuwe aankopen moeten op voorhand goedgekeurd worden bij de schuldbemiddelaar (loonwerk, zaakgoed, voeders,...) Alle goedgekeurde schulden bij leveranciers worden in voorrang betaald door de schuldbemiddelaar.
- Op het einde van de eerste periode (meestal een jaar of teeltperiode) wordt beoordeeld hoeveel cash-flow (omzet min betaalde fac turen min leefgeld) er over is om de geblokkeerde schulden te betalen.
- Deze cash-flow wordt verdeeld tussen de schuldeisers.
- Indien er na de periode van collectieve schuldenregeling (5 tot 12 jaar) nog restschulden zijn, kunnen deze in sommige gevallen kwijt gescholden worden.
In Vlaanderen worden we echter geconfronteerd met meer intensieve bedrijven, die continu moeten beroep doen om de goodwill van de schulbemiddelaar om bijkomende schulden bij leveranciers te kunnen maken.
- Indien de schuldenlast zeer groot is (gemiddeld bij de adviesvragers van vzw Boeren op een Kruispunt meer dan 500.000 euro), is het moeilijker om een schuldbemiddelaar te overtuigen mee te werken.
- De grotere en meer grondloze bedrijven van Vlaanderen moeten continu grote bestellingen van leveranciers goedgekeurd krijgen bij de schuldbemiddelaar, die in principe niet is opgeleid om de bedrijfsvoering van een complex land- en tuinbedrijf te begrijpen en ondersteunen.
- Een kleine wijziging van de verkoopprijs heeft een gigantische invloed op de cash-flow min normale jaarlast. Op de meeste begeleide bedrijven kon de ondernemer in slechte jaren amper de rente terugbetalen aan zijn schuldeisers.
- De collectieve schuldbemiddelaar wordt vergoed per verrichting. Het aantal verrichtingen op intensieve bedrijven kan zo hoog oplopen dat de kosten voor de schuldbemiddeling een belangrijke kostenpost worden in de verdeling van de opbrengsten.
- Schuldeisers zien niet graag dat hun vorderingen voor jaren worden geblokkeerd en gebruiken alle rechtsmiddelen om een faillissement te laten beslissen.
vzw Boeren op een kruispunt
Brochure: Stoppen met Boeren
Laatste update: mei 2010
Klik hier voor uw vragen of opmerkingen.
In alle gevallen raden we u aan om over dit onderwerp advies te vragen bij een advocaat, gespecialiseerd in ondernemingen in moeilijkheden. Zie onderstaande link.