3.1.2 Faillissement
Wie komt in aanmerking voor de faillissementsregeling?
Deze regeling is van toepassing op handelaars en handelsvennootschappen.
De handelaar kan failliet verklaard worden wanneer hij zich bevindt in staat van faillissement. Men spreekt van `staat van faillissement' wanneer 2 voorwaarden vervuld zijn:
- De handelaar heeft op duurzame wijze opgehouden te betalen .
- De handelaar geniet niet langer het vertrouwen van de schuldeisers.
Het is ook mogelijk dat de ondernemer zelf de boeken neerlegt op de griffie van de rechtbank van koophandel: dit heet faillissement "op bekentenis" of "op aangifte".
Voor het neerleggen op bekentenis of aangifte hebt u volgendd stukken nodig. De balans, de boekhouding en de jaarrekening (of een nota met uitleg waarom het onmogelijk is die documenten te tonen;) De balans bevat
- een tabel met de waarde van actief en passief; De aangever moet de balans voor echt verklaren, voorzien van een datum en ondertekenen.
- een tabel met een schatting van alle roerende en onroerende goederen van de schuldenaar;
- de staat van de schuldvorderingen en de schulden;
- een tabel van de winsten en verliezen;
- de laatste behoorlijk afgesloten resultatenrekening;
- een tabel van de uitgaven.
Als de aangever de laatste 18 maanden personeel had,
- het personeelsregister,
- de individuele rekening van de werknemers van het afgelopen kalenderjaar en van het lopende kalenderjaar,
- de contactgegevens van het sociaal secretariaat en de sociale kassen waarbij het bedrijf aangesloten is,
- de identiteit van de leden van het comité voor preventie en bescherming op het werk en van de leden van de vakbondsafvaardiging
- de RSZ toegangscode van het elektronisch personeelsregister die ook toegang verleent tot de overige noodzakelijke identificatiegegevens. (Als de curators het vragen moet het sociaal secretariaat hun onmiddellijk en kosteloos de ontbrekende gegevens geven.)
- Een lijst met naam en adres van de klanten en leveranciers.
- Een lijst met naam en adres van de natuurlijke personen die zich kosteloos persoonlijk borg gesteld hebben voor de aangever.
Wie kan het faillissement vorderen?
Een faillissement kan niet alleen op verzoek van de schuldenaar, maar ook op verzoek van de schuldeisers en zelfs op verzoek van het Openbaar Ministerie, dat het algemeen belang vertegenwoordigt.
Als handelaar ben je verplicht om, binnen de maand nadat je de betalingen hebt stopgezet, hiervan aangifte te doen op de griffie van de bevoegde rechtbank. De bevoegde rechtbank is de rechtbank van koophandel waar de handelaar zijn hoofdvestiging heeft.
Verder verloop van de procedure
- In het vonnis van faillietverklaring benoemt de rechtbank van koophandel een rechter-commissaris onder haar leden.
- De rechtbank stelt eveneens 1 of meer curatoren aan, afhankelijk van de belangrijkheid van het faillissement.
- Alle schuldeisers moeten aangifte doen, dus ook de bevoorrechte. De termijn voor aangifte bedraagt maximum 1 jaar, te rekenen vanaf het vonnis van faillietverklaring.
-
Onmiddellijk na het vonnis van faillietverklaring en na de eedaflegging nemen de curatoren hun taak op. Vanaf de ambtsaanvaarding maken de curatoren onder toezicht van de rechter-commissaris een beschrijving op van de goederen van de gefailleerde.
Zodra alle schuldvorderingen afgehandeld zijn, gaan de curatoren over tot de vereffening van het faillissement. De curatoren laten onder andere de (on)roerende goederen en koopwaren verkopen. - Wanneer de vereffening van het faillissement beëindigd is, worden de schuldeisers van de gefailleerde bijeengeroepen door de curatoren, op bevel van de rechter-commissaris. De vereenvoudigde rekening van de curatoren wordt bij deze oproeping gevoegd.
Op deze vergadering wordt de rekening besproken en afgesloten. De schuldeisers geven hun advies over de verschoonbaarheid van de gefailleerde, maar de beslissing wordt genomen door de rechtbank. Verschoonbaarheid betekent dat de schuldenaar volledig bevrijd wordt van het onbetaalde gedeelte van de schulden. let op: dit is alleen van toepassing op natuurlijke personen en niet geldig voor vennootschappen.
Opgelet: Sinds de laatste wijziging van de faillissementswetgeving is de verschoonbaarheid van natuurlijke personen het principe. (Voorheen was dit eerder uitzondering).
Sociaal statuut van een gefailleerde: de faillissementsverzekering als tijdelijk vervangingsinkomen.
Om zich in regel te stellen na het faillissement kan je een beroep doen op de faillissementsverzekering. Deze verzekering houdt in, dat je gedurende maximaal 12 maanden recht hebt op een uitkering. Het bedrag is vanaf 1 juli 2007 gekoppeld aan het minimumpensioen voor zelfstandigen. Op dit moment (september 2011) bedraagt dit 1007.10 € voor een gerechtigde zonder gezinslast en 1310.30 € per maand voor een gerechtigde met gezinslast. Bovendien behoud je het recht op geneeskundige zorgen en kinderbijslag voor een periode van 4 kwartalen, zonder betaling van bijdragen. De aanvraag wordt ingediend bij het sociaal verzekeringsfonds.
We raden de gefailleerden steeds aan om deze uitkering zo snel mogelijk (en binnen de wettelijke periode) aan te vragen. Deze uitkering is bedoeld voor gefailleerden, die na hun faillissement geen enkel ander inkomen hebben. Indien de gefailleerde onmiddellijk na zijn faillissement in loondienst gaat werken, dan wordt de aanvraag geregistreerd, maar niet uitgekeerd, omdat er een nieuw inkomen is. Indien de werkgever de gefailleerde immers binnen de 12 maanden ontslaat, kan de gefailleerde terug beroep doen op deze uitkering.
Toepasbaarheid van faillissementswetgeving in land- en tuinbouw
90% van de land- en tuinbouwers baten hun onderneming uit als zelfstandige in natuurlijke persoon. Bij toelating tot het faillissement, kan de gefailleerde rekenen op verschoonbaarheid.
Om van de verschoonbaarheid te kunnen genieten, mag de gefailleerde geen fouten gemaakt hebben die het faillissement tot gevolg hebben. Om verschoonbaar te zijn moet de handelaar "ongelukkig en ter goeder trouw" zijn. Wanneer de verschoonbaarheid wordt uitgesproken, kunnen de schuldeisers beroep aantekenen tegen deze beslissing bij de Rechtbank van Koophandel. De beroepstermijn bedraagt 1 maand na de publicatie van het faillissementsvonnis (sluiting faillissement). Het is daarom belangrijk dat u zich -zo vroeg mogelijk in het faillissementsproces - laat begeleiden door een gespecialiseerde advocaat.
Bij vennootschappen lijkt het ook evident dat de faillissementswetgeving een uitweg biedt.
Borgstellers
In bijna alle vennootschappen die we ontmoetten, zagen we dat de zaakvoerder (of bestuurder) borg stond voor de schulden van de onderneming. En hier schuilt een risico voor de zaakvoerder, die bij de borgstelling zelden wordt vermeldt: er bestaat geen mogelijkheid meer om de borgstelling van de zaakvoerder te laten bevrijden.
Indien er ander borgstellers zijn, dan kunnen deze borgstellingen vervallen op voorwaarde dat de borgstelling kosteloos is. In praktijk kan de borgsteller dit slechts aantonen met een goed gestoffeerd dossier, opgemaakt door een advocaat met specialisatie handelsrecht.
Tijdelijke borgstellers horen te weten dat een borgstelling geldig blijft zolang de borghouder (meestal de bank) geen schriftelijke verklaring afgeeft, die de schrapping bevestigt. Vooral bij tijdelijke borgstellingen in afwachting van een andere waarborgvestiging (bijvoorbeeld waarborg VLIF of hypotheekinschrijving) loopt de tijdelijke borg wel degelijk risico dat de bank (tot 10-tallen jaren) later deze borgstelling opeist. Het is dan aan de borgsteller om voor de rechtbank te bewijzen dat de borgstelling al lang geschrapt was.
Opeisbare maar onbetaalbare borgstelling?
Indien de borgstelling ten gunste van de vennootschap op zijn natuurlijke persoon wordt opgeëist, komt zijn persoonlijk bedrijf heel dikwijls in de problemen. In heel wat gevallen kan de ex-zaakvoerder niet anders dan ook het faillissement van zijn persoonlijk bedrijf aanvragen. Na uitwinning van zijn totale persoonlijk vermogen, kan de zaakvoerder dan verschoonbaarheid aanvragen.
Een zaakvoerder, die na het faillissement van zijn vennootschap, in loondienst is gaan werken, beschikt niet over een ondernemersnummer en kan persoonlijk niet failliet gaan. De vordering van de borghouder blijft opeisbaar. Het enige wat hij kan doen, is een collectieve schuldenregeling aanvragen (zie volgende pagina).
vzw Boeren op een kruispunt
Brochure: Stoppen met Boeren
Laatste update: mei 2010
Klik hier voor uw vragen of opmerkingen.
In alle gevallen raden we u aan om over dit onderwerp advies te vragen bij een advocaat, gespecialiseerd in ondernemingen in moeilijkheden. Zie onderstaande link.