Aangifte nalatenschap
Erfgenamen die een erfdeel krijgen, moeten op de waarde van dat netto-erfdeel successierechten betalen. De erfgenamen zijn verplicht om een aangifte van nalatenschap in te dienen in het kantoor van de Registratie van het gebied waar de overledene zijn laatste verblijfplaats had. In de aangifte wordt het nagelaten vermogen opgegeven en tegoeden en schulden worden naast elkaar gezet. In de aangifte komt ook hoe de nalatenschap verdeeld wordt. Op basis van deze aangifte zal de fiscus de successiebelasting berekenen en heffen.
Het bedrag van de successierechten wordt bepaald door 2 factoren: de graad van verwantschap tussen de erflater en de erfgenaam en de grootte van de ontvangen erfenis. Anders gezegd: hoe verder de verwantschap en/of hoe groterhet erfdeel, hoe zwaarder de heffing zal zijn.
Tabel 1 Tarieven van de registratierechten bij nalatenschap in de rechte lijn (ouders/kinderen) en tussen echtgenoten, per schijf van de nalatenschap
| Schijf (e) | Registratierecht (%) |
| 0,01 - 50.000 | 3 % |
| 50.000 250.000 | 9 % |
| > 250.000 | 27 % |
Het Wetboek van Successie bepaalt dat schenkingen, die de erflater gedaan heeft tijdens zijn of haar 3 laatste levensjaren, aangegeven moeten worden als deel van de nalatenschap, ook al werden op die schenkingen reeds schenkingsrechten betaald. Als op die schenking geen rechten werden betaald (een handgift bijvoorbeeld), is de ontvanger ervan successierechten verschuldigd.
Betaalde de begunstigde wel reeds schenkingsrechten (dat is zeker het geval als het om een onroerend goed ging) en is hij ook nog erfgenaam, dan worden de successierechten berekend op de volledige erfenis de schenking inbegrepen. De reeds betaalde schenkingsrechten worden dan van de successierechten afgetrokken. De erfgenaam moet alleen het verschil bijpassen.
Tabel 2 Tarieven van de schenkingsrechten bij schenkingen in de rechte lijn (ouders/kinderen) en tussen echtgenoten, per schijf van de schenking
| Schijf | Percentage schenkingsrechten |
| 0,01 - 12.500 EUR | 3% |
| 12.500 - 25.000 EUR | 4% |
| 25.000 - 50.000 EUR | 5% |
| 50.000 - 100.000 EUR | 7% |
| 100.000 - 150.000 EUR | 10% |
| 150.000 - 200.000 EUR | 14% |
| 200.000 - 250.000 EUR | 18% |
| 250.000 - 500.000 EUR | 24% |
| > 500.000 EUR | 30% |
Middelen en schulden naar aanleiding van het overlijden
Een persoon, die bij de wet of bij testament tot de nalatenschap van de overledene behoort, wordt pas werkelijk erfgenaam wanneer hij/zij de nalatenschap aanvaardt. Eén van de eerste beslissingen die de (kandidaat-)erfgenaam moet nemen, is dus of hij/zij de erfenis wil aanvaarden, verwerpen of aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving.
- In de overgrote meerderheid van de gevallen kan je de nalatenschap gerust zuiver aanvaarden. Als de erfgenamen de overledene van dichtbij kenden (bijvoorbeeld echtgenote, kind, ouder, broer, zus enzovoort) weten ze allicht goed of er schulden zijn of niet. De nalatenschap aanvaarden houdt in dat men de voordelen in verhouding tot zijn aandeel ontvangt, maar ook dat men de schulden in diezelfde verhouding moet betalen.
- Wanneer een erfgenaam de nalatenschap zuiver aanvaardt en enkele maanden later vaststelt dat de schulden van de overledene groter zijn dan de baten, dan moet hij ook jammer genoeg die schulden betalen.
- Zijn de erfgenamen er zeker van dat de schulden de baten overtreffen (bijvoorbeeld een overlijden van een gefailleerde) dan kan de erfenis best onmiddellijk worden verworpen. In dat geval wordt geen enkele baat ontvangen, maar moet ook geen enkele schuld betaald worden.
Bij twijfelgevallen en ingeval de erfgenamen minderjarig zijn, moet de nalatenschap aanvaard worden onder voorrecht van boedelbeschrijving. De erfgenamen nemen hier best zo vlug mogelijk contact op met de notaris, want er dient een inventaris te worden opgesteld.
Tip: Het is van groot belang dat deze keuze weloverwogen gemaakt wordt vóór er verdere stappen ondernomen worden.
De aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving en de verwerping gebeuren door een verklaring af te leggen op de griffie van de rechtbank van eerste aanleg van de woonplaats van de overledene.
De termijn om hierover een beslissing te nemen, is in principe 3 maanden en 40 dagen. Ook nadien is dit nog mogelijk, mits je geen daden van aanvaarding hebt gesteld. Wanneer deze procedure nauwkeurig wordt gevolgd, moet de erfgenaam in dat geval de schulden van de nalatenschap slechts ten belope van de baten van deze nalatenschap betalen. Hij moet zijn eigen vermogen niet aanspreken.
Opgelet: Wie zich gedraagt als erfgenaam (bijvoorbeeld door goederen van de nalatenschap te verkopen, door gelden te incasseren of door deel te nemen aan een verdeling van de goederen) wordt geacht de erfenis stilzwijgend aanvaard te hebben. Hij kan in dat geval achteraf niet meer op zijn stappen terugkeren.
Opgelet voor schenkingen aan verdere familieleden
Zoals reeds gezegd zijn zowel de schenkingsrechten als de successierechten progressief.
Krijg je van je suikeroom een perceel grond ter waarde van 1.000.000 bef geschonken, dan zal je hierop 275.000 bef aan schenkingsrechten moeten betalen (25% op de eerste schijf van 500.000 bef , 30% op de volgende schijfvan 500.000 bef ). In geval van vererving zal je hierop 450.000 bef successierechten betalen (45% op 1.000.000 bef ).
Het verschil tussen een schenking en een erfenis is in dit geval dus groot. Wil jouw oom toch dat het perceel in kwestie op jouw naam komt, dan is de schenking zeker interessanter voor wat de te betalen rechten betreft.
Opgelet: Koop je de grond van je oom, dan moet hierop 12,5% registratierecht betaald worden (dit is 125.000 bef bovenop de aankoopprijs van 1.000.000 bef ).
Verrekening uitgesteld loon in land- en tuinbouw
Wanneer kinderen van een land- of tuinbouwer op en voor het ouderlijk bedrijf hebben gewerkt, dan hebben zij onder bepaalde voorwaarden recht op uitgesteld loon. Men moet vanaf de leeftijd van 18 jaar gedurende ten minste 5 jaar doorlopend een niet-beloonde normale arbeid verricht hebben op het bedrijf. Het uitgesteld loon kan maximaal voor 10 jaar gevraagd worden.
Het is gelijk aan de helft van het minimumloon voor een geschoold landbouw-arbeider. Er wordt gerekend op basis van het minimum loon van de periode waarin de lonen het hoogst waren.[Tijdens de periode waarvoor uitgesteld loon kan gevraagd worden] Het minimum uurloon wordt vermenigvuldigd met de wettelijke arbeidsduur voor de betrokken periode.
De wet eist dat de arbeid op een doorlopende wijze wordt verricht. Hierdoor komen personen, die slechts een beperkt gedeelte van hun activiteit aan hetgezinsbedrijf besteedden, bijvoorbeeld één dag in de week, niet in aanmerking.
Opgelet: Het totaal bedrag van het uitgesteld loon mag niet hoger zijn dan de helft van het netto-actief van de gemeenschap of nalatenschap!
Volgens de wet kan het uitgesteld loon enkel opgeëist worden ingeval van overlijden van één van de ouders, ingeval van echtscheiding of ingeval van een ascendentenverdeling.
Het stopzetten of het verkopen van het landbouwbedrijf maakt het uitgesteld loon niet eisbaar. Er moet gewacht worden tot het overlijden van één van de ouders. Het uitgesteld loon moet opgeëist worden vóór het beëindigen van de vereffening van de nalatenschap.
vzw Boeren op een kruispunt
Brochure: Stoppen met Boeren
Laatste update: 2001