zaterdag , november , 17 2018

Het rouwproces: you have to look backwards, but to live forwards.

Aandachtspunten bij het verwerken van het verlies

Jij en je partner

De periode voor en tijdens de bedrijfsbeëindiging kan voor heel wat druk zorgen op de relatie met je partner. Misschien zijn er al woorden gevallen of wordt er juist niet meer met elkaar gepraat. Eenmaal de beslissing van stopzetting gevallen is, wil dit niet zeggen dat alle problemen opgelost zijn. Er moeten heel wat praktische zaken geregeld worden en de periode van verwerking die beide partners moeten doorlopen, volgt. Elke persoon is uniek en zal een eigen manier van verwerken hebben die bij zijn persoonlijkheid past. Zo kan het bijvoorbeeld zijn dat de vrouw reeds de fase bereikt heeft om de nodige handelingen te stellen (zoals het op zoek gaan naar een nieuwe woning), terwijl de man zich nog in de eerste fase van de schok bevindt. Dit kan zorgen voor onbegrip. Het is belangrijk dat de partners ruimte laten voor elkaar en elkaars manier van verwerken respecteren. Dit mag echter niet betekenen dat er niet met elkaar gepraat wordt.

getuigenis

In het landbouwersgezin van Kris en Hilde is het praten over financiële moeilijkheden taboe. Kris wil de problemen niet onder ogen zien en Hilde mag er niet over beginnen. Het gebroken gezin met 2 kinderen lijdt eronder. Hilde kan de situatie niet meer aan en beslist van Kris te scheiden. Kris staat er nu alleen voor en graaft zich verder in een isolement.

Enkele belangrijke aandachtspunten:Praat met elkaar over gevoelens (woede, verdriet, angst voor de toekomst enzovoort) en gedachten (hoe moet het nu verder, welke zin heeft de toekomst enzovoort) die in jezelf omgaan.

  • Probeer een evenwicht te vinden tussen de realiteit en je gevoelsleven. Met realiteit bedoelen we de logische vaststelling dat bedrijfsbeëindiging financieel de beste oplossing is. Anderzijds is er ook je gevoelsleven. Hiermee bedoelen we dat boeren meer is dan alleen een job. Het is een levenswijze die vaak van generatie op generatie werd verder gezet. Daarom is het ook zo moeilijk om net diegene te zijn die ermee moet stoppen.
    Hoe ga je hiermee om? Probeer alle aspecten die mee hebben geleid tot stopzetting, op een rijtje te zetten. Op deze manier zal je zien dat er heel wat factoren een rol spelen in de stopzetting.
    Realiteit wil ook zeggen dat je schuldvragen moet vermijden: wie of wat is de oorzaak, had ik maar beter dit, ik moest meer dat enzovoort. Dit leidt immers tot schuldgevoelens en verwijten, wat het verwerkingsproces belemmert. Het is belangrijk dat beide partners leren aanvaarden dat men alles gedaan heeft wat men onder die bepaalde omstandigheden kon doen.
  • Ook blikverruiming is belangrijk. Misschien denk je (of denkt je partner) dat het leven stopt met de stopzetting van het bedrijf, dat men niets anders kan dan boeren. Niets is echter minder waar. Iedereen heeft talenten en capaciteiten die men kan aanwenden in een nieuwe job. Hoe moeilijk het ook lijkt. Na de bedrijfsbeëindiging is het belangrijk dat je toekomstgericht gaat denken en op zoek gaat naar een doel buiten het bedrijf. Met blikverruiming bedoelen we ook dat je op zoek gaat naar nieuwe activiteiten en/of hobby's, dat je contacten legt via het verenigingsleven enzovoort.
  • ­ Aanvaard de verwerkingsmethode van je partner en heb aandacht voor foute verwerkingsmethoden. Voorbeelden van foute verwerkingsmethoden zijn: wegvluchten in extra werk, toenemend alcoholgebruik, depressie, uitspraken die wijzen op zelfmoordgedachten, zich afzonderen/isoleren, doen alsof er niets aan de hand is en alsof het verlies niet veel voorstelt. Als je deze verwerkingsmethoden bij jezelf of bij je partner opmerkt, is het belangrijkom hierop onmiddellijk te reageren.
  • Durf tijdig hulp vragen aan vertrouwenspersonen: familie, vrienden, maatschappelijk werker, huisarts, psycholoog enzovoort.

De kinderen

Ook de kinderen die zijn opgegroeid op het bedrijf, moeten afscheid nemen. De manier waarop dit gebeurt, verschilt opnieuw van kind tot kind. Ook de leeftijd speelt hier een rol.

Enkele belangrijke aandachtspunten

  • Kinderen kunnen signalen geven die een schreeuw om aandacht zijn. Soms wijzen deze signalen er ook op dat men moeilijk kan omgaan met de veranderingen op het bedrijf. Wees aandachtig voor deze signalen, ze kunnen wijzen op een foute verwerkingsmethode. Negeer ze niet! Voorbeelden van dergelijke signalen zijn problemen op school, onhandelbaar gedrag, teruggetrokkenheid enzovoort.
  • Het is belangrijk dat het kind vertrouwen blijft hebben in het gezin. Maakje kind duidelijk dat het ondanks de stopzetting nog steeds op jou kan vertrouwen en dat het nog steeds een thuis zal hebben. Vooral bij jonge kinderen is een eerste bekommernis vaak angst voor verlies van hun eigen materiële spulletjes, zoals hun slaapkamer en hun speelgoed.
  • Vaak durven kinderen hun ouders niet vragen wat er zal gebeuren, uit angst om hen nog meer pijn te doen. Je moet als ouder proberen een houding aan te nemen die kinderen toelaat vragen te stellen. Kinderen voelen onuitgesproken zaken tussen ouders heel goed aan. Ze zijn ook gevoelig voor de stemming waarin de ouders zich bevinden. De ene keer reageer je als ouder zus, de andere keer zo. Vooral jonge kinderen die de situatie nog niet goed begrijpen, zullen niet meer weten waar ze aan toe zijn. Ze hebben nood aan duidelijkheid en veiligheid.
  • Probeer de kinderen niet steeds te confronteren met het negatieve van de stopzetting. Probeer hen ook de positieve kanten duidelijk te maken: meertijd voor elkaar, misschien dichter bij school, of bij vriendjes, mogelijkheid om nieuwe hobby's uit te oefenen, meer financiële ruimte voor een uitstapje enzovoort.
  • Sommige kinderen willen hun ouders helemaal ondersteunen, met als gevolg dat ze zichzelf helemaal wegcijferen: ze offeren zichzelf op voor hun ouders. Als ouder moet je er ook voor zorgen dat de kinderen niet te veel belast worden. Dit betekent natuurlijk niet dat er niet gepraat mag worden over de stopzetting. Als ouders helemaal niet praten over de bedrijfsbeëindiging kunnen kinderen zich miskend voelen. Vooral kinderen die er al aan gedacht hadden om later het bedrijf over te nemen, kunnen zich buitengesloten voelen. Bij deze laatste groep is het belangrijk om te praten over het waarom van de stopzetting.

Getuigenis

Stefaan werkte van jongs af aan mee op het bedrijf, het landwerk, de dieren, de vrijheid en ruimte, ... ooit zou hij het bedrijf overnemen. Daarom volgde hij een landbouwopleiding. Hij wist wel dat er soms moeilijkheden waren op het bedrijf maar daar werd niet veel over gepraat. De ouders wuifden het weg: `er was niets om zich ernstige zorgen over te maken'. Het was dan ook een klap toen zijn ouders hem meedeelden dat men ging verkopen. Stefaan voelde zich verraden, hij denkt nog steeds met pijn terug aan die periode.

Familie en omgeving

Een fout die vaak gemaakt wordt door familieleden en mensen uit de omgeving van bedrijfsbeëindigers, is het gezin ontwijken. Meestal omdat zij niet weten hoe ze zich moeten gedragen, of wat ze moeten zeggen. Ook vaak uitschuldgevoelens: omdat ze zelf geen moeilijkheden hebben op het bedrijf en denken opnieuw pijn en woede op te wekken bij een confrontatie. Soms denken ze dat je als boer niet wil praten over de stopzetting.
Als bedrijfsbeëindiger kun je deze reacties ervaren als er niet meer bijhoren, mislukt zijn in de ogen van anderen met als gevolg dat je je gaat isoleren van je familie, vrienden en omgeving. Op deze manier bestaat het gevaar dat je steeds verder in een isolement geraakt: je sluit je af, wat door buitenstaanders gezien wordt als een signaal dat je liever alleen bent, waardoor je nog meer in een isolement terecht komt.

Enkele belangrijke aandachtspunten:

  • Probeer zelf sociale contacten in stand te houden, hoe moeilijk dit ook lijkt.
  • Leg op je eigen manier uit waarom het bedrijf werd stopgezet. Dit zal heel wat begrip opleveren van mensen uit de omgeving, soms zelfs bewondering voor de beslissing die je hebt durven nemen!
  • Denk niet altijd dat de bezorgdheid van anderen leedvermaak is of dat er iets anders achter zit. Stopzetting grijpt de omgeving aan, want dit kan met iedereen gebeuren! Sta open voor de bezorgdheid en het begrip van buitenaf.
  • Durf op tijd hulp vragen en aanvaarden.

Steun binnen het verwerkingsproces

Bij het verwerken van bedrijfsverlies is ondersteuning heel belangrijk. Steun kan je zoeken binnen het gezin maar ook er buiten: bij familie, vrienden, in het verenigingsleven of bij personen van een welzijnsorganisatie. Steun is altijd subjectief: je voelt je wel of niet gesteund. Het is belangrijk dat je je open stelt voor steun, dat je deze aanvaardt en dat je zelf hulp durft vragen. Steun van anderen is een belangrijk hulpmiddel dat het verwerkingsproces bevordert en isolement tegengaat. Is het voor jou moeilijk om binnen de onmiddellijke sociale omgeving steun te zoeken, dan kun je terecht bij een aantal hulpverleningsdiensten waar er opgeleide mensen ter beschikking staan om je te helpen tijdens het verwerkingsproces.

Externe links:

Top